Naslovna AKTUELNO Crkva Sv. Ante Padovanskog sa župnom kućom u Lukavcu, graditeljska cjelina (VIDEO)

Crkva Sv. Ante Padovanskog sa župnom kućom u Lukavcu, graditeljska cjelina (VIDEO)

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika je na sjednici 4-6. novembra 2015. godine graditeljsku cjelinu-Crkva Sv. Ante padovanskog sa župnom kućom u Lukavcu proglasila nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

 

Crkva Sv. Ante Padovanskom se nalazi u dijelu Lukavca izgrađenom sjeverno od Željezničke pruge, na uglu ulica Lukavačkih brigada i Bistaračke. Južno u odnosu na vjerski objekat se nalazi zgrada MUP-a i Općine Lukavac, a istočno, na suprotnoj strani ulice Lukavačkih brigada, Gradsko obdanište.

 

Katoličku crkvu Sv. Ante Padovanskog u Lukavcu i župnu kuću (1928) projektovali su Karl Paržik i Florijan Strauss u duhu historicizma i neoromantizma Ovi objekti čine značajnu i dobro očuvanu graditeljsku cjelinu, posebno kada se posmatraju u kontekstu susjednog stambenog naselja „Filipstan“ iz austrougarskog perioda, namijenjenog stanovanju poslovođa i istaknutih majstora obližnje Fabrike sode. Karl Paržik je bio jedan od najznačajnijih protagonista na arhitektonskoj sceni u Bosni i Hercegovini, tokom austrougarskog, ali i perioda između dva svjetska rata“.

 

 

 

Pored dominirajućeg trenda moderne arhitekture, bila je prisutna i struja takozvane “historicističke inercije”. Karl Paržik, uz Josipa Vancaša najznačajniji stvaralac iz austrougarskog stvaralačkog perioda se potpuno oglušio o pojavu novih trendova u arhitekturi nakon završetka I svjetskog rata i ostao vjeran stilskom izrazu gdje je postigao zapažene rezultate. U tom duhu projektuje i Crkvu Sv. Ante Padovanskog 1928. godine, koja je izvedena do 1930. godine od strane građevinskog preduzeća iz Tuzle vlasnika Florijana Straussa. O Paržikovoj stilskoj dosljednosti u tom periodu svjedoči i prethodno izvedena historicistička Crkva Majke Božje u Olovu iz 1925 godine. Nakon izvedbe Crkve Sv. Ante Padovanskog u Lukavcu, Paržik u istom duhu izvodi i Crkvu Sv. Josipa u Sarajevu 1935. godine.

 

 

Historicistički objekat izveden u Lukavcu se razlikuje od pomenutih crkvi u Olovu i Sarajevu što je rađen u dosljednoj zidanoj konstrukciji primjerenoj historicističkoj arhitekturi. Prethodne dvije crkve su izvedene u armiranobetonskoj konstrukciji. U stilskom pogledu, Crkva u Lukavcu je najsličnija prethodno izvedenoj crkvi u Osovi iz 1926. godine. Pogotovo se tu misli na kompoziciju volumena i motiv arkada ispod strehe sa produženim trakama niz fasadu.

 

 

Izvedba crkve je također predstavljala posljedicu privredno-industrijskog razvoja Lukavca iz prethodnog perioda. Uz blagonaklon odnos rukovodstva Fabrike sode u Lukavcu, nadbiskup Josip Štadler je 1910. godine odobrio osnivanje župe u Lukavcu posvećene Sv. Anđelu čuvaru, koja je trebala opslužiti sve veći broj novopridošlih vjernika u Lukavcu. Godine 1932. godine župa mijenja ime u Sv. Ante Padovanskog, po čemu je nazvana novoizgrađena crkva. Crkva je izgrađena po Paržikovom nacrtu bez obzira što su već postojali nacrti Josipa Vancaša iz 1909. godine. Pored crkve, u okviru istog kompleksa, 1928. godine je izvedena i župna kuća daleko manje spomeničke vrijednosti. Nacrti kuće su izvedeni od strane Florijana Straussa iz Tuzle.